Investeren in inzetbaarheid is een kwestie van 'wie goed doet, goed ontmoet'. Hoogleraar Aukje Nauta waarschuwt organisaties dat ze dat niet straffeloos kunnen negeren.
Hoe staat het met inzetbaarheid van je medewerkers in tijden van crisis? Moeten organisaties daar nog wel in investeren? Aukje Nauta, bijzonder hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie aan de UvA en partner bij adviesbureau Factor Vijf, vindt van wel.
Aukje Nauta: "Inzetbaarheid is dat je in staat bent werk te houden of te krijgen. Veel kennisorganisaties bereiken hun doelen alleen wanneer de medewerkers inzetbaar zijn en meer doen dan strikt in hun functieomschrijving staat. Dus wanneer zij kennis en creativiteit leveren. Elke organisatie heeft inzetbare mensen nodig. Heel veel organisaties hebben in hun strategie staan dat de mens hun succesfactor is. Biedt een organisatie zijn mensen alleen wegwerpwerk - zoals schoonmaken of callcenterwerk - dan maak je het hen heel moeilijk om voortdurend werk te houden. Daarvoor is meer nodig dan geestdodend werk. Zorg er dan dus voor dat mensen naast zulk werk tijd en geld krijgen om een echt vak te leren Wil je de mens als strategische succesfactor inzetten, dan moet je dat streven ook opnemen in je ondernemingstrategie en het uitwerken en de voortgang ervan bewaken. Je investeert in mensen en krijgt het terug in kennis en betrokkenheid. "
‘Wie goed doet'
Wederkerigheid en rechtvaardigheid zijn zeer belangrijk in arbeidsrelaties. Nauta: "Het spreekwoord ‘wie goed doet, goed ontmoet, gaat hier erg op. Investeer jij in je mensen, dan blijven zij zich voor jouw organisatie inzetten. Andersom werkt het net zo en soms nog harder. Behandel je je medewerkers slecht, dan nemen ze misschien dingen van je weg. Je kunt niet alleen vanuit financiële aspecten kijken naar je personeel, of je nu middenin een economische crisis zit of niet. Doe je dat wel, dan kunnen je mensen zelfs het werk saboteren."
Machinisten
Hoe kan het dan wel? Nauta geeft een voorbeeld: "Bij de Nederlandse Spoorwegen (NS) zie je die wederkerigheid goed terug. Machinisten kunnen, als ze dat willen, een combinatiefunctie krijgen. Zo ontwikkelen zij zich breder zodat ze beter worden in hun werk en hun werk leuk houden. Er is een veel betere arbeidsrelatie ontstaan tussen de NS-directie en het uitvoerend personeel dan een jaar of tien geleden. Destijds stonden zij lijnrecht tegenover elkaar bij het beruchte ‘rondje rond de kerk' waarbij de NS de functie van de machinist juist wilde uithollen. Door te investeren in mensen heeft NS het tij gekeerd."
Bewaak relatie
"Organisaties moeten er als het om ontwikkeling gaat voor oppassen het middel - zoals diploma's en opleidingen - niet belangrijker te maken dan het doel," waarschuwt Nauta. "Het is heel belangrijk om voortdurend te kijken of doel en middel zich nog met elkaar verhouden. Leren en ontwikkelen gaat het beste informeel. Mensen leren vooral van elkaar, ook in organisaties. De nadruk moet dus niet liggen op het vastleggen van allerlei afspraken voor bijvoorbeeld standaardcursussen. Beter is het om indicatoren voor een lerende organisatie vast te leggen. Ontwikkeling gedijt in goede relaties. Bewaak dus niet alleen of iedereen een jaargesprek heeft gehad, maar bewaak ook of het een goed gesprek was en of de relaties goed zijn. Kortom, leg het doel vast maar laat het alsjeblieft aan de mensen zelf over hoe zij dat doel bereiken."