De beroepsbevolking krimpt en dat kan leiden tot tekorten op de arbeidsmarkt, waarschuwt minister Donner in het Financieele Dagblad. Werk aan duurzame inzetbaarheid is nodig.
Inderdaad: als we nu niets doen, dreigt het huidige tekort aan banen op de arbeidsmarkt gevolgd te worden door een tekort aan mensen. Vanaf dit jaar gaat de beroepsbevolking krimpen omdat de eerste golf babyboomers met pensioen gaat. Dat is nieuw. Het betekent een verlies aan kennis en ervaring waar geen nieuwe mensen voor klaar staan. Het zet een rem op de welvaartsgroei en er ontstaat een groeiend tekort aan 'handen' in de zorg om het toenemend aantal ouderen te verzorgen.
De toenemende krapte op de arbeidsmarkt werd voor de crisis al voelbaar. De crisis vertraagt mogelijk de ontwikkeling daarvan, maar het probleem is daarmee niet weg. Het is bovendien niet zo dat wie nu werkloos wordt zonder meer geschikt is om openvallende plaatsen te bekleden.
Al voor de crisis heeft het kabinet maatregelen getroffen met oog op de toenemende krapte. Inzet was en is om de arbeidsparticipatie te verhogen door oudere werknemers langer door te laten werken, de deelname van vrouwen uit te breiden en mensen met een arbeidshandicap zo goed mogelijk een plaats te geven op de arbeidsmarkt. Daar heeft het kabinet ook al fors in geïnvesteerd.
De grootste winst op langere termijn is te behalen met het verbeteren van de duurzame inzetbaarheid van werknemers en het verbeteren van de mogelijkheid om werk, privéleven en zorg voor gezin of ouderen te combineren.
Bij duurzame inzetbaarheid moet men niet alleen denken aan gezondheid en arbeidsgeschiktheid, maar ook aan het op peil houden van kennis en het aanleren van nieuwe vaardigheden. Het vergt: meer aandacht voor scholing en omscholing, wederzijdse scholingsplicht, flexibeler arbeidstijden. Daar hoort ook een andere kijk op de loonopbouw bij over de diverse fasen van het werkzame leven. Nu houden mensen lang relatief laag loon dat echter lang door blijft groeien bij het klimmen der jaren. Alleen al een andere verdeling over het hele leven, bij een gelijkblijvend totaal inkomen, zou de kansen van ouderen op de arbeidsmarkt vergroten.
We moeten met die maatregelen niet wachten tot de arbeidsmarkt weer aantrekt, maar nu een aanvang daarmee maken. Er is weer een schuchter begin van groei. Nu ontstaan nieuwe kansen. Niet pas als het arbeidsmarkttekort weer schrijnend voelbaar is geworden. Dan zijn we te laat voor noodzakelijke aanpassingen en blijft iedereen zitten waar hij zit.
(Bovenstaande tekst is op 12 januari 2010 in iets verkorte vorm verschenen als opinieartikel in het Financieele Dagblad.)
